ظاهر خورشید همیشه مسیر یکنواختی را در آسمان طی می کنه. اما این فقط ظاهر قضیه هست. با کمی دقت متوجه میشیم که این مسیر در  روزهای مختلف سال تغییر می کنه.

این تغییر مسیر یک تغییر ظاهریه. همونطور که میدونید خورشید مرکز منظومه ی شمسی هست و سیارات دیگه به دور اون می چرخن. اما از نگاه ما که ناظر زمینی هستیم! خورشید در این مسیر به گرد ما می چرخه. به دلیل اینکه صفحه ی مدار زمین به دور خورشید با صفحه ی استوای زمین زاویه می سازه مسیر ظاهری حرکت خورشید در روزهای مختلف سال تغییر می کنه.

برای درکش کافیه به یاد بیاریم خورشید در زمستان همیشه در ارتفاع پایینی قرار داره. حتی هنگام ظهر شرعی که انتظار داریم ارتفاع زیادی داشته باشه هنوز پایینه. البته این پایین بودن به نسبت خورشیدی هست که در تابستان می بینیم. خورشید در تابستان از ساعت های اولیه ی صبح به سرعت در آسمان بالا می ره و هنگاه ظهر به ارتفاع بالایی می رسه.

اما خورشید در یک لحظه از دید ناظران مختلف در ارتفاع های مختلفی دیده می شه و در جهت های مختلفی.

مثال خیلی ساده ی اون لحظه ی اذان هست. در تعریف لحظه ی اذان گفته می شه زمانی که خورشید به بیشترین ارتفاع خودش برسه لحظه ظهر شرعی یا همون اذان هست. همونطور که می بینید در شهرهای مختلف زمان اذان متفاوته و این به دلیل اینه که خورشید در زمان های مختلفی به بیشترین ارتفاع خودش می رسه.

 

البته در این لحظه خورشید دقیقا در سمت جنوب محل قرار داره.

بنابراین وقتی در تهران اذان گفته می شه یعنی همین لحظه خورشید به بیشترین ارتفاعش رسیده.

در مورد حرکت خورشید یک نکته ی جالب دیگه هم وجود داره، خورشید فقط به نواحی خاصی از کره ی زمین می تونه عمود بتابه. مسیر خورشید محدود به نوار باریکی در آسمان هست و همیشه در همان حول و حوش حرکت می کنه. و به طور ظاهری این نوار نزدیک استوای سماوی قرار داره. می شه دید که خورشید حداکثر می تونه به نواحی با عرض جفرافیایی 23 درجه عمود بتابه و هرگز نمی تونه به نواحی بالای 23 درجه در بالا یا پایین خط استوا عمود بتابه.

مثلا شما هرگز نمی تونید در تهران خورشید رو در ارتفاع 90 درجه ببینید. چون ما در عرض جغرافیایی 35 قرار گرفتیم.

بنابراین در روزهای مختلف سال خورشید می تونه در لحظه ی ظهر شرعی درست از بالای منطقه ای از کره ی زمین در محدوده ی همون 46 درجه عبور کنه. یکی از این شهر ها شهر مکه هست. شهر مکه در همون محدوده ای هست که خورشید می تونه گاهی بهش عمود بتابه. دو روز در سال خورشید در لحظه ی ظهر شرعی دقیقا به بلای این شهر می رسه.

این اتفاق جالب می تونه برای جهت یابی مناسب باشه. یاد پرتاب منور افتادم. وقتی کسی در طبیعت گم میشه برای اینکه خودشو نشون بده و بگه من کجام نور افکن به آسمون پرتاب می کنه. در این روز هم خورشید مثل همون منور نشون می ده که شهر مکه دقیقا همین پایینه!

بنابراین هر جای کره ی زمین که باشید با دیدن خورشید متوجه می شید که شهر مکه درست پایین خورشیده و به همین سادگی میشه یکی از مهم ترین جهت یابی ها که یافتن جهت قبله هست رو در این لحظه انجام داد.

همونطور که گفتم این اتفاق 2 روز در سال قابل مشاهده هست. یکی از این روزها فردا یکشنبه 7 خرداد هست.

زمانی که در شهر مکه خورشید به بیشترین ارتفاع می رسه (لحظه اذان در این شهر) می تونیم خورشید رو درست بالای کعبه ببینیم. در تهران ساعت 13:48 خواهد بود.

وقتی رو به خورشید بایستید یعنی رو به کعبه ایستادید. اما برای تعیین دقیق تر کافیه یک میله یا به قولی شاخصی رو عمود بر سطح زمین نگه دارید و امتداد سایه رو مشخص کنید. عکس امتداد سایه همان جهت قبله خواهد بود.




نقل از وبلاگ http://fatemehneda.blogfa.com/